Önemli: Bu yazı genel bilgi verir, veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Belirti gösteren bir hayvanı evde ilaçla tedavi etmeye çalışmayın; insan ilaçları kedi ve köpekler için zehirli olabilir. Acil durumda en yakın nöbetçi veterinere başvurun.
Keneler kan emerken köpeklere çeşitli mikroorganizmalar bulaştırır. Türkiye'de en sık görülen kene kaynaklı köpek hastalıkları arasında ehrlichiosis ve babesiosis vardır. Ehrlichiosis, akyuvarlara yerleşen Ehrlichia canis bakterisinin; babesiosis ise alyuvarları parçalayan Babesia türü tek hücreli parazitlerin yol açtığı hastalıktır. Ehrlichia canis'i ve bazı Babesia türlerini, evlerde ve kulübelerde de yaşayabilen kahverengi köpek kenesi taşır; diğer Babesia türlerini başka kene türleri bulaştırır. Aynı köpekte birden fazla kene kaynaklı enfeksiyon bir arada görülebilir.
Belirtiler
Ehrlichiosis
- Ateş, halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı
- Büyümüş lenf bezleri
- Burun kanaması, deride morluklar ya da nokta şeklinde kanamalar
- Göz iltihabı
- Uzun süren (kronik) dönemde solgunluk, tekrarlayan enfeksiyonlar ve kanama eğilimi
Babesiosis
- Ateş, belirgin halsizlik, iştahsızlık
- Solgun ya da sarı diş etleri
- Koyu kırmızı ya da kahverengi idrar
- Hızlı soluma; ağır vakalarda yere yığılma
Nasıl bulaşır?
- Başlıca yol, enfekte kenenin ısırığıdır. Mikroorganizmanın geçmesi için kenenin bir süre tutunup beslenmesi gerekir; keneyi erken fark edip çıkarmak riski azaltır.
- Kan nakliyle de bulaşabilir. Bazı Babesia türleri köpekler arasında ısırıkla da geçebilir.
- Köpekten insana doğrudan bulaşmaz. Ancak köpeğin eve taşıdığı keneler insanları da ısırabilir ve insanlarda başka hastalıklara yol açabilir. Türkiye'de keneler insanlarda Kırım-Kongo kanamalı ateşi (KKKA) de bulaştırabilir.
Teşhis
Tanı için kan sayımı (ehrlichiosiste trombosit düşüklüğü sıktır), kan yaymasının mikroskopla incelenmesi (Babesia alyuvarların içinde görülebilir), antikor testleri ve PCR kullanılır. Klinikte kene kaynaklı birkaç hastalığı birlikte tarayan hızlı testler de vardır.
Tedavi
- Ehrlichiosis: Hekimin seçtiği bir antibiyotikle haftalarca süren tedavi. Erken dönemde başlanan tedaviye çoğu köpek iyi yanıt verir; kronik dönemde iyileşme daha zordur.
- Babesiosis: Parazite karşı etkili, hekimin Babesia türüne göre seçtiği ilaçlar.
- Destek: Sıvı tedavisi; ağır kansızlıkta kan nakli.
Tedaviden sonra kontrol kan tahlilleri yapılır. Hastalığı geçirmek kalıcı bağışıklık sağlamaz; köpek yeniden enfekte olabilir.
Korunma
- Düzenli dış parazit uygulaması: Veteriner hekimin köpeğin kilosuna ve yaşadığı bölgeye göre önerdiği tasma, damla ya da tablet; en etkili korunma yoludur. Uygulama sıklığı ve takvimi için aşı ve parazit uygulaması yazımıza bakabilirsiniz.
- Her yürüyüşten sonra kontrol: Kulak içi ve arkası, boyun, koltuk altları, kasıklar ve parmak araları.
- Keneyi doğru çıkarmak: Eldiven takın; ince uçlu bir cımbız ya da kene çıkarma aparatıyla keneyi deriye en yakın yerinden tutup sabit bir güçle, döndürmeden ya da sıkmadan çekin. Kolonya, yağ ya da ateşle keneyi öldürmeye çalışmayın. Keneyi çıplak elle ezmeyin. Isırık yerini temizleyin ve sonraki haftalarda köpeğinizi belirtiler açısından izleyin.
- Kediler: Köpekler için üretilen bazı kene ürünleri kediler için zehirlidir; yalnız kediler için üretilmiş ürün kullanın.
Ne zaman hemen veterinere gitmeli?
- Solgun, beyaz ya da sarı diş etleri
- Koyu kırmızı ya da kahverengi idrar
- Burun kanaması ya da açıklanamayan morluklar
- Hızlı ve zor soluma, bayılma
- Kene görülen bir köpekte ateş, halsizlik ve 24 saatten uzun süren iştahsızlık
