Mama miktarı hesaplama
Günlük mama miktarı, hayvanın günlük enerji ihtiyacının mamanın enerji yoğunluğuna bölünmesiyle bulunur. Enerji ihtiyacı veteriner hekimlerin kullandığı formülle hesaplanır: dinlenme enerjisi (RER = 70 × kilo0,75) yaşam evresine ve hareket düzeyine uygun bir katsayıyla çarpılır.
Hesap sağlıklı kedi ve köpekler için bir başlangıç noktasıdır. Gebe ya da emziren, hasta, kilo vermesi ya da alması gereken hayvanların miktarını veteriner hekim belirler.
Nasıl hesaplanır?
- Dinlenme enerji ihtiyacı (RER): Hayvanın dinlenirken harcadığı enerjidir. RER = 70 × (kilo)0,75 kcal formülüyle hesaplanır. Kilonun 0,75'inci kuvveti, küçük hayvanların kilo başına daha fazla enerji harcamasını hesaba katar.
- Günlük enerji ihtiyacı (MER): RER, yaşam evresine, kısırlaştırmaya ve hareket düzeyine göre bir katsayıyla çarpılır. Örneğin kısırlaştırılmış yetişkin bir köpekte katsayı 1,6'dır.
- Gram: Günlük enerji, mamanın kilogram başına enerjisine bölünüp 1.000 ile çarpılır.
- Öğün: Günlük miktar öğün sayısına bölünür. Ödül maması veriyorsanız onun kalorisini de günlük toplamdan düşün.
Katsayı tablosu
Katsayılar, WSAVA Küresel Beslenme Komitesi'nin araç setinde ve NRC (2006) temelli veteriner kaynaklarında yaygın olarak kullanılan değerlerdir. Kaynakta aralık verilen durumlarda hesaplayıcının kullandığı değer ayrı sütunda yazılıdır.
Köpek
| Durum | Kaynaktaki katsayı (× RER) | Hesaplayıcı |
|---|---|---|
| Kısırlaştırılmış yetişkin | 1,6 | 1,6 |
| Kısırlaştırılmamış yetişkin | 1,8 | 1,8 |
| Az hareketli ya da kilo almaya yatkın yetişkin | 1,2-1,4 | 1,3 |
| Çok hareketli ya da çalışan | 2,0-5,0 | 2,0 |
| Yavru, 4 aydan küçük | 3,0 | 3,0 |
| Yavru, 4 aylıktan yetişkinliğe | 2,0 | 2,0 |
| Yaşlı | Ayrı değer yok | 1,4 (az hareketlide 1,2) |
| Kilo vermesi gereken (ideal kiloya göre) | 1,0 | Veteriner hekim belirler |
Kedi
| Durum | Kaynaktaki katsayı (× RER) | Hesaplayıcı |
|---|---|---|
| Kısırlaştırılmış yetişkin | 1,2 | 1,2 |
| Kısırlaştırılmamış yetişkin | 1,4 | 1,4 |
| Az hareketli ya da kilo almaya yatkın | 1,0 | 1,0 |
| Çok hareketli | 1,6 | 1,6 |
| Yavru, 12 aya kadar | 2,5 | 2,5 |
| Yaşlı | Ayrı değer yok | Yetişkinle aynı |
| Kilo vermesi gereken (ideal kiloya göre) | 0,8 | Veteriner hekim belirler |
Yaşlı hayvanlar için kaynak tabloda ayrı bir değer yoktur. Yaşlı köpeklerde enerji ihtiyacı çoğunlukla azaldığı için hesaplayıcı az hareketli yetişkin aralığının üst ucunu (1,4) kullanır. Yaşlı kedilerde ihtiyaç kişiden kişiye çok değişir: bazıları hareketsizleşip kilo alır, 11-12 yaşından sonra bazıları da kilo kaybeder. Bu nedenle yaşlı kedide yetişkin katsayısı kullanılır ve düzenli tartı önerilir.
Örnek hesap
10 kg, kısırlaştırılmış yetişkin köpek
- RER = 70 × 100,75 = 70 × 5,62 = 394 kcal
- Günlük enerji = 394 × 1,6 = 630 kcal
- Mama kilogramında 3.600 kcal ise: 630 ÷ 3.600 × 1.000 = 175 g günde
- İki öğüne bölündüğünde öğün başına yaklaşık 87 g
4 kg, kısırlaştırılmış yetişkin kedi
- RER = 70 × 40,75 = 70 × 2,83 = 198 kcal
- Günlük enerji = 198 × 1,2 = 238 kcal
- Mama kilogramında 4.000 kcal ise: 238 ÷ 4.000 × 1.000 = 59 g günde
- İki öğüne bölündüğünde öğün başına yaklaşık 30 g
Mamanın enerjisini ambalajda bulmak
Mama ambalajında enerji çoğunlukla "metabolik enerji" ya da "ME" adıyla, kilogram (kcal/kg) ya da 100 gram (kcal/100 g) başına yazılır. 100 gram için verilen değeri 10 ile çarparak kilogram başına değere çevirebilirsiniz. Ambalajda yazmıyorsa üreticinin müşteri hattından ya da internet sitesinden öğrenebilirsiniz.
- Kuru mamalar çoğunlukla kilogramda 3.300-4.500 kcal içerir. Hesaplayıcı değer girilmezse köpekte 3.600, kedide 4.000 kcal/kg kullanır.
- Yaş mamalar suyun ağırlığı nedeniyle çok daha düşük enerjilidir; kilogramda çoğunlukla 700-1.300 kcal arasındadır. Yaş mama miktarını hesaplarken ambalajdaki değeri mutlaka girin.
- Ölçü kabı yerine mutfak tartısı kullanın. Aynı kap, mamanın tane büyüklüğüne göre farklı miktar alır.
Miktarı kilo ve vücut kondisyonuna göre ayarlamak
Aynı kilodaki iki hayvanın ihtiyacı belirgin biçimde farklı olabilir. Hesaplanan miktarla başlayın, 2-4 haftada bir tartın ve vücut kondisyonuna bakın:
- İdeal: Kaburgalar ince bir yağ tabakasının altında kolayca hissedilir, yukarıdan bakınca bel belirgindir. Dokuz basamaklı vücut kondisyon skorunda 4-5'e karşılık gelir.
- Kilo alıyorsa: Miktarı küçük adımlarla (örneğin yüzde 10) azaltın ve iki hafta sonra yeniden tartın.
- Kilo veriyorsa: Miktarı aynı şekilde artırın. Açıklanamayan kilo kaybı, özellikle yaşlı kedilerde, veteriner muayenesi gerektirir.
Hangi mamanın uygun olduğunu seçmek için mama bulucuya bakabilirsiniz.
Ödül mamaları ve ek besinler
WSAVA, ödül mamaları ve ek besinlerin günlük kalorinin yüzde 10'unu geçmemesini önerir. Örneğin günde 630 kcal alan bir köpekte bu, yaklaşık 63 kcal eder. Ödül verdiğiniz günlerde ana öğünü bu kadar azaltın. Sofradan verilen yiyecekler de kaloriye dahildir; soğan, sarımsak, üzüm ve çikolata gibi bazı yiyecekler kedi ve köpekler için zehirlidir.
Sık sorulanlar
Kedim ya da köpeğim günde kaç gram mama yemeli?
Kiloya, yaşa, kısırlaştırmaya, hareket düzeyine ve mamanın enerjisine göre değişir. Örneğin 4 kg ağırlığında kısırlaştırılmış yetişkin bir kedinin günlük ihtiyacı yaklaşık 238 kcal'dir; kilogramında 4.000 kcal bulunan bir kuru mamadan bu yaklaşık 59 gram eder. 10 kg ağırlığında kısırlaştırılmış yetişkin bir köpek için yaklaşık 630 kcal, yani kilogramında 3.600 kcal bulunan mamadan yaklaşık 175 gramdır.
Ambalajdaki besleme tablosu ile hesaplayıcının sonucu neden farklı?
Ambalaj tabloları çoğunlukla kısırlaştırılmamış ve hareketli hayvanları esas alır ve geniş aralık verir. Kısırlaştırılmış ya da ev içinde yaşayan hayvanlar daha az enerji harcar. İki değerden düşük olanla başlayın, 2-4 hafta sonra tartıp miktarı ayarlayın.
Yaş ve kuru mamayı birlikte veriyorum, nasıl hesaplarım?
Önce günlük enerji ihtiyacını bulun. Verdiğiniz yaş mamanın enerjisini ambalajdan hesaplayın (örneğin 100 g'da 90 kcal olan 85 g'lık poşet yaklaşık 77 kcal eder) ve günlük ihtiyaçtan çıkarın. Kalan kaloriyi kuru mamanın kilogram başına enerjisine bölerek kuru mama miktarını bulun.
Kısırlaştırmadan sonra mamayı ne kadar azaltmalıyım?
Kullanılan katsayılara göre kısırlaştırılmış yetişkin köpeğin ihtiyacı kısırlaştırılmamışa göre yaklaşık yüzde 11, kedininki yaklaşık yüzde 14 daha düşüktür (1,6 ile 1,8 ve 1,2 ile 1,4). Kısırlaştırmadan sonra iştah artabilir; ilk aylarda ayda bir tartın.
Hayvanım kilo vermeli, bu hesaplayıcıyı kullanabilir miyim?
Kilo verme planını veteriner hekiminizle yapın. Hekimler bu durumda hesabı güncel kiloya değil ideal kiloya göre yapar ve daha düşük katsayı kullanır (köpekte 1,0, kedide 0,8). Kedileri hiçbir zaman aç bırakmayın: hızlı kilo kaybı kedilerde karaciğer yağlanmasına yol açabilir.
Yavrular günde kaç öğün yemeli?
Yavrular midelerinin küçük olması nedeniyle günde 3-4 öğünle beslenir; 6 aylıktan sonra öğün sayısı çoğunlukla 2-3'e iner. Yetişkin kedi ve köpeklerde günlük miktarı en az iki öğüne bölmek yaygın bir öneridir.