Aşı takvimi hesaplama
Yavru kedi ve köpeklerde karma aşıya 6-8 haftalıkken başlanır ve 16. haftaya kadar 2-4 hafta arayla tekrarlanır. Kuduz aşısı Türkiye'de zorunludur ve çoğunlukla 3 aylıkken yapılır. Doğum tarihini girerek bu takvimin tarihlerini görebilirsiniz.
Veteriner hekiminizin takvimi esastır. Bu sayfa genel bir takvim verir. Hangi aşının hangi gün yapılacağına muayeneden sonra, hayvanın sağlık durumuna, aşı geçmişine ve yaşam koşullarına göre veteriner hekiminiz karar verir.
Köpek aşı ve parazit takvimi
| Yaş | Uygulama | Not |
|---|---|---|
| 2-10 hafta | İç parazit (yavru serisi) | 2 haftalıktan başlayarak 2 haftada bir, sütten kesildikten 2 hafta sonrasına kadar. |
| 6-8 hafta | Karma aşı, 1. doz | Gençlik hastalığı (distemper), parvovirüs ve bulaşıcı hepatit (adenovirüs). Çoğu üründe parainfluenza da bulunur. |
| 8. hafta | Dış parazit uygulamasına başlangıç | Pire ve keneye karşı. Hangi yaşta başlanacağı ve sıklığı kullanılan ürüne göre değişir. |
| 8-12 hafta | Leptospiroz aşısı İsteğe bağlı |
Durgun su, kırsal alan ya da kemirgen teması olan köpeklere önerilir. 2-4 hafta arayla 2 doz. |
| 8-16 hafta | Bronşin (kennel cough) aşısı İsteğe bağlı |
Pansiyon, köpek okulu ya da kalabalık ortam riski varsa önerilir. Ürüne göre ağızdan, burundan ya da iğneyle. |
| 10-12 hafta | Karma aşı, 2. doz | İlk dozdan 2-4 hafta sonra. |
| 12-16 hafta | Kuduz aşısı | Türkiye'de sahipli köpekler için zorunludur; çoğunlukla 3 aylıkken yapılır. |
| 3-6 ay | İç parazit (aylık) | 6 aylık olana kadar ayda bir. |
| 16. hafta ve sonrası | Karma aşı, son yavru dozu | WSAVA son yavru dozunun 16. haftada ya da sonrasında yapılmasını önerir; anneden geçen antikorlar daha erken dozların etkisini azaltabilir. |
| 6-12 ay | Karma aşı pekiştirmesi (rapel) | Yavru serisini tamamlar. WSAVA 26. haftayı önerir; uygulamada 6-12 ay arasında yapılır. |
| İlk kuduz aşısından 1 yıl sonra | Kuduz aşısı tekrarı | Sonraki tekrarlar da yıllık planlanır. |
Yetişkinlikte
- Kuduz aşısı Türkiye'de uygulamada her yıl tekrarlanır ve aşı karnesine işlenir.
- Karma aşının tekrar aralığını veteriner hekim aşının türüne ve hayvanın risklerine göre belirler. WSAVA, değiştirilmiş canlı temel aşıların yetişkinlerde üç yıldan sık yapılmasını gerekli görmez.
- İç parazit uygulaması, dışkı muayenesi yapılmıyorsa ve risk bilinmiyorsa yılda en az dört kez önerilir (ESCCAP). Çiğ etle beslenen, av yakalayan ya da çocuklarla yakın temas eden hayvanlarda daha sık gerekebilir.
- Dış parazit uygulamasının sıklığı ürüne, bölgeye ve mevsime göre değişir.
- Leptospiroz aşısı koruma süresi kısa olduğu için risk sürdükçe yılda bir tekrarlanır.
Kedi aşı ve parazit takvimi
| Yaş | Uygulama | Not |
|---|---|---|
| 3-9 hafta | İç parazit (yavru serisi) | 3 haftalıktan başlayarak 2 haftada bir, sütten kesildikten 2 hafta sonrasına kadar. |
| 6-8 hafta | Karma aşı, 1. doz | Panlökopeni, herpes virüsü (FHV-1) ve calici virüsü (FCV). |
| 8. hafta | Dış parazit uygulamasına başlangıç | Yalnız kediler için üretilmiş ürünle. Hangi yaşta başlanacağı ürüne göre değişir. |
| 8-12 hafta | Lösemi (FeLV) testi ve aşısı İsteğe bağlı |
Dışarı çıkan ya da başka kedilerle temas eden kedilere önerilir. Test negatifse 3-4 hafta arayla 2 doz. |
| 10-12 hafta | Karma aşı, 2. doz | İlk dozdan 2-4 hafta sonra. |
| 10. haftadan 6 aya | İç parazit (aylık) | 6 aylık olana kadar ayda bir. |
| 12-16 hafta | Kuduz aşısı | Türkiye'de sahipli kediler için zorunludur; çoğunlukla 3 aylıkken yapılır. |
| 16. hafta ve sonrası | Karma aşı, son yavru dozu | WSAVA son yavru dozunun 16. haftada ya da sonrasında yapılmasını önerir. |
| 6-12 ay | Karma aşı pekiştirmesi (rapel) | Yavru serisini tamamlar. WSAVA 26. haftayı önerir; uygulamada 6-12 ay arasında yapılır. |
| İlk kuduz aşısından 1 yıl sonra | Kuduz aşısı tekrarı | Sonraki tekrarlar da yıllık planlanır. |
Yetişkinlikte
- Kuduz aşısı Türkiye'de uygulamada her yıl tekrarlanır ve aşı karnesine işlenir.
- Karma aşının tekrar aralığını veteriner hekim aşının türüne ve hayvanın risklerine göre belirler. WSAVA, değiştirilmiş canlı temel aşıların yetişkinlerde üç yıldan sık yapılmasını gerekli görmez.
- İç parazit uygulaması, dışkı muayenesi yapılmıyorsa ve risk bilinmiyorsa yılda en az dört kez önerilir (ESCCAP). Çiğ etle beslenen, av yakalayan ya da çocuklarla yakın temas eden hayvanlarda daha sık gerekebilir.
- Dış parazit uygulamasının sıklığı ürüne, bölgeye ve mevsime göre değişir.
- Lösemi (FeLV) aşısı yapıldıysa ilk yıl sonunda tekrarlanır; sonrası kedinin dışarıyla temasına göre planlanır.
Temel ve isteğe bağlı aşılar
Dünya Küçük Hayvan Veteriner Hekimleri Birliği (WSAVA) aşıları iki gruba ayırır. Temel aşılar, nerede yaşarsa yaşasın her kedi ve köpeğe önerilir. İsteğe bağlı aşılar ise hayvanın yaşam tarzına ve bölgedeki risklere göre yapılır.
- Köpekte temel aşılar: gençlik hastalığı (distemper), parvovirüs ve bulaşıcı hepatit; Türkiye'de ayrıca kuduz. İsteğe bağlı: leptospiroz ve bronşin (kennel cough).
- Kedide temel aşılar: panlökopeni, herpes virüsü ve calici virüsü; Türkiye'de ayrıca kuduz. İsteğe bağlı: lösemi (FeLV). FeLV aşısından önce test yapılır; dışarı çıkan ve bir yaşından küçük kedilere özellikle önerilir.
Klinikte "karma aşı" denen aşılar bu temel aşıların birkaçını birlikte içerir; içerik ürüne göre değişir. Ayrıntılı açıklama için temel aşılar ve parazit uygulaması yazımıza bakabilirsiniz.
Kuduz aşısı zorunluluğu
Kuduz, insanlara da bulaşan ve belirtiler başladıktan sonra tedavisi olmayan bir hastalıktır. Türkiye'de sahipli kedi ve köpeklerin kuduza karşı aşılanması Tarım ve Orman Bakanlığı mevzuatıyla zorunludur. Aşı aşı karnesine işlenir; sahiplendirmede ve seyahatte karne istenir. Kedi ve köpeklerin mikroçiple kayıt altına alınması da zorunludur; yurt dışına çıkacak hayvanlarda çipin kuduz aşısından önce takılmış olması gerekir.
Aşı geçmişi bilinmeyen hayvanlar
Sokaktan alınan ya da geçmişi bilinmeden sahiplenilen yetişkin hayvanlarda takvim yavrulardaki gibi işlemez. Belgesi olmayan aşılar yapılmamış kabul edilir; hekiminiz yaşa ve sağlık durumuna göre hangi aşıların kaç dozla yapılacağını planlar. Aşıdan önce kedilerde FeLV ve FIV, köpeklerde kan paraziti testleri istenebilir.
Sık sorulanlar
Yavru kedi ve köpeğe ilk aşı ne zaman yapılır?
Karma aşının ilk dozu çoğunlukla 6-8 haftalıkken yapılır ve 16. haftaya kadar 2-4 hafta arayla tekrarlanır. Anneden geçen antikorlar erken dozların etkisini azaltabildiği için WSAVA son yavru dozunun 16. haftada ya da sonrasında yapılmasını önerir. İç parazit uygulamasına aşıdan önce, köpeklerde 2, kedilerde 3 haftalıkken başlanır.
Kuduz aşısı zorunlu mu?
Evet. Türkiye'de sahipli kedi ve köpeklerin kuduza karşı aşılanması Tarım ve Orman Bakanlığı mevzuatıyla zorunludur. İlk doz çoğunlukla 3 aylıkken yapılır ve uygulamada her yıl tekrarlanır. Yurt dışına çıkacak hayvanlarda mikroçipin kuduz aşısından önce ya da aynı gün takılmış olması gerekir.
Aşıları bitmeden yavrumu dışarı çıkarabilir miyim?
Aşı serisi tamamlanana kadar yavruyu aşı durumu bilinmeyen hayvanların yoğun olduğu park ve sokaklardan uzak tutun. İlk aylar sosyalleşme için de önemlidir; aşıları tam hayvanlarla güvenli ortamlarda tanışma gibi seçenekleri veteriner hekiminizle konuşun.
Aşı takvimi aksarsa ne olur?
Seriye kaldığı yerden mi devam edileceğine yoksa yeniden mi başlanacağına veteriner hekiminiz karar verir. Yavrularda dozlar arasındaki süre uzarsa ek doz gerekebilir. Geçmişi belgelenmemiş aşılar yapılmamış kabul edilir.
Hiç dışarı çıkmayan kediye aşı gerekir mi?
Evet. Panlökopeni virüsü ortamda uzun süre canlı kalır ve ayakkabı ya da kıyafetle eve taşınabilir; karma aşı ev kedilerine de önerilir. Kuduz aşısı ise yasal yükümlülüktür. Lösemi (FeLV) gibi isteğe bağlı aşıların gerekip gerekmediğine kedinin yaşam koşullarına göre hekim karar verir.
İç parazit uygulaması ne sıklıkla yapılır?
ESCCAP yavrularda 2 haftada bir, sütten kesildikten iki hafta sonrasına kadar, ardından 6 aylık olana kadar ayda bir uygulama önerir. Yetişkinlerde dışkı muayenesi yapılmıyorsa ve risk bilinmiyorsa yılda en az dört kez önerilir. Ürünü ve dozu hayvanın kilosuna göre hekim seçer.