Önemli: Bu yazı genel bilgi verir, veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Belirti gösteren bir hayvanı evde ilaçla tedavi etmeye çalışmayın; insan ilaçları kedi ve köpekler için zehirli olabilir. Acil durumda en yakın nöbetçi veterinere başvurun.
Kronik böbrek hastalığı, böbreklerin aylar ya da yıllar içinde yavaş yavaş ve geri dönüşsüz biçimde işlevini yitirmesidir. Böbrekler kandaki atıkları süzer, vücudun su ve tuz dengesini, kan basıncını ve kan yapımını düzenler. Kedilerde, özellikle yaşlı kedilerde en sık görülen hastalıklardandır. Tedavisi yoktur, ama erken teşhis, uygun mama ve tedaviyle birçok kedi uzun süre iyi yaşar.
Belirtiler
Böbrekler işlevlerinin büyük bölümünü yitirene kadar belirti vermeyebilir. Bu yüzden düzenli kan ve idrar tahlili önemlidir. Görülebilecek belirtiler:
- Her zamankinden fazla su içme ve daha sık, daha çok idrar yapma (kum kabında daha büyük topaklar)
- İştahsızlık, kilo kaybı, tüylerde matlaşma
- Kusma, kabızlık, su kaybı
- Ağızda amonyak kokusu, ağız yaraları
- Halsizlik; kansızlığa bağlı solgun diş etleri
- Yüksek tansiyona bağlı ani görme kaybı, büyümüş göz bebekleri
Bulaşıcı mı, neden olur?
Kronik böbrek hastalığı bulaşıcı değildir. Çoğu kedide kesin bir neden bulunamaz; yaşlanma en önemli etkendir. Hastalığa katkıda bulunabilen durumlar:
- Daha önce geçirilmiş ani böbrek hasarı: zambak, antifriz (etilen glikol) ve bazı ilaçlarla zehirlenme
- Böbrek ve idrar yolu enfeksiyonları, böbrek taşları
- İran kedisi ve ilişkili ırklarda kalıtsal polikistik böbrek hastalığı
- Yüksek tansiyon ve bazı bağışıklık sistemi hastalıkları
Teşhis ve evreler
Teşhis kan tahlili (kreatinin, üre, SDMA), idrar tahlili (idrar yoğunluğu, idrarda protein) ve tansiyon ölçümüyle konur; gerekirse ultrason yapılır. Hastalık, Uluslararası Böbrek İlgi Derneği'nin (IRIS) sistemine göre 1'den 4'e kadar evrelenir. Evre, hangi tedavinin ne zaman başlanacağını belirler.
Tedavi ve bakım
Amaç hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve kedinin yaşam kalitesini korumaktır. Veteriner hekim evreye göre bir plan yapar:
- Böbrek maması: Fosforu kısıtlanmış, proteini kontrollü veteriner diyet mamaları, kronik böbrek hastası kedilerde ömrü uzattığı gösterilen en önemli tedavidir. Mamaya hekim önerisiyle ve yavaş geçilir. Mama seçiminde dikkat edilecekleri mama bulucuda anlattık.
- Su: Yaş mama, evin farklı yerlerinde birden fazla su kabı ve akan su pınarları su alımını artırır. İleri evrelerde hekim, evde deri altına sıvı vermeyi öğretebilir.
- İlaçlar: Yüksek tansiyon, idrarda protein kaybı, bulantı, iştahsızlık, kansızlık ve yüksek fosfor için hekimin seçtiği ilaçlar.
- Takip: Evreye göre birkaç ayda bir kan, idrar ve tansiyon kontrolü.
Korunma
- Yaşlı kedilerde yılda en az bir, hekim önerirse iki kez kan ve idrar tahlili yaptırın. Erken evrede başlanan tedavi en iyi sonucu verir.
- Zambakları (lilyum türleri) eve sokmayın. Bitkinin her parçası, vazodaki suyu ve polenleri bile kedilerde ani böbrek yetmezliğine yol açabilir.
- Antifrizi ve ilaçları kedinin ulaşamayacağı yerde saklayın; kediye insan ağrı kesicisi vermeyin.
- Kedinin her zaman temiz ve taze suya ulaşabildiğinden emin olun.
- İran kedisi ve ilişkili ırkları üretenler, damızlık kedilere polikistik böbrek hastalığı için genetik test yaptırmalıdır.
Ne zaman hemen veterinere gitmeli?
- Kedi zambak yediyse, yaladıysa ya da polenine dokunduysa: belirti beklemeden hemen
- Kum kabına sık gidip hiç ya da çok az idrar yapma, idrar yaparken ağlama. Özellikle erkek kedilerde idrar yolu tıkanması saatler içinde hayati tehlike yaratır.
- Sürekli kusma ya da 24 saatten uzun süre hiç yememe
- Ani görme kaybı, nöbet, ayakta duramayacak kadar halsizlik
