Hesaplayıcılar

Mama bulucu

Uygun mama, markadan önce etikette okunan birkaç ölçütle seçilir: hayvanınızın türüne ve yaşam evresine uygun "tam yem" olması, kısırlaştırma ve kiloya göre enerji düzeyi ve varsa özel bir sağlık ihtiyacı. Seçimlerinizi yapın, size uyan ölçütler aşağıda kalsın.

Bu sayfa marka önermez ve hiçbir üreticiden ücret ya da komisyon almaz. Böbrek hastalığı gibi teşhis konmuş bir sorunda mamayı veteriner hekiminiz seçer.

Hayvan

Kedi Köpek

Yaşam evresi

Kısırlaştırılmış mı?

Evet Hayır

Vücut kondisyonu

Özel ihtiyaç

Hassas mide Böbrek hastalığı Tüy yumağı Kilo kontrolü

Seçiminize göre ölçütler

Yavru kedi

Yavru kediler 12 aylık olana kadar büyür ve yetişkinlerden daha fazla protein, yağ ve enerjiye ihtiyaç duyar. Etikette "yavru kediler için tam yem" ya da "tüm yaşam evreleri için tam yem" ifadesini arayın. Yalnız "yetişkin" yazan mama büyüme döneminin ihtiyaçlarını karşılamayabilir.

Yavrular küçük midesi nedeniyle günde 3-4 öğünle beslenir. Kısırlaştırmadan sonra enerji ihtiyacı düşer; o dönemde miktarı yeniden hesaplayın.

Yavru köpek

Etikette "yavru köpekler için tam yem" ya da "tüm yaşam evreleri için tam yem" ifadesini arayın. Yetişkin kilosu yaklaşık 25 kg'ın üzerinde olacak yavrularda büyük ırk yavru maması seçin: bu mamalarda kalsiyum ve enerji, hızlı büyümenin iskelete zarar vermemesi için sınırlıdır. Büyük ırk yavrulara ek kalsiyum vermeyin.

Küçük ırklar çoğunlukla 9-12 ayda, büyük ve dev ırklar 12-24 ayda yetişkin boyuna ulaşır. Yetişkin mamasına geçişin zamanını bu süreye göre veteriner hekiminizle planlayın.

Yetişkin

Etikette "yetişkin kediler için" ya da "yetişkin köpekler için tam yem" ifadesini arayın. Tüm yaşam evrelerine uygun mamalar yetişkinlere de verilebilir, ama yavru ihtiyacına göre hazırlandıkları için enerjileri çoğunlukla daha yüksektir; az hareketli ya da kısırlaştırılmış hayvanda miktara dikkat edin.

Yaşlı

"Yaşlı" ya da "senior" mamalar için yasal bir besin standardı yoktur; içerikleri üreticiden üreticiye çok değişir. Mamayı etiketten çok hayvanınızın durumuna göre seçin: kilo alıyorsa daha düşük enerjili, kilo kaybediyorsa daha kolay sindirilen ve enerjisi yüksek bir mama gerekebilir.

Yaşlı kedi ve köpeklerde yılda en az bir, hekim önerirse iki kez kan tahlili ile genel kontrol yaptırın; böbrek ve tiroit sorunları mama seçimini değiştirir. Diş sorunu olan hayvanlar yaş mamayı daha kolay yer.

Kısırlaştırılmış

Kısırlaştırmadan sonra enerji ihtiyacı azalır, iştah ise çoğu zaman artar. "Kısırlaştırılmış" etiketli mamalar çoğunlukla daha düşük enerjili ve daha lifli olur. Yine de en önemli adım miktarı ayarlamaktır: kısırlaştırılmış yetişkin köpekte günlük ihtiyaç kısırlaştırılmamışa göre yaklaşık yüzde 11, kedide yaklaşık yüzde 14 daha düşük hesaplanır. Miktarı mama miktarı hesaplayıcısıyla bulun ve ilk aylarda ayda bir tartın.

Zayıf

Kaburgaları ve kalça kemikleri belirgin bir hayvana daha fazla mama vermeden önce veteriner muayenesi yaptırın. Kilo kaybının arkasında parazit, diş sorunu, böbrek hastalığı, şeker hastalığı ya da kedilerde tiroit hastalığı olabilir. Neden bulunduktan sonra hekim daha yüksek enerjili ya da daha kolay sindirilen bir mama önerebilir.

İdeal kilo

Mevcut mama hayvanınızın kilosunu, tüyünü ve dışkısını iyi tutuyorsa değiştirmeniz gerekmez. Ayda bir tartmaya ve kaburgaları elinizle yoklamaya devam edin.

Kilo kontrolü

Kilo kontrol mamaları gram başına daha az enerji ve çoğunlukla daha fazla protein ve lif içerir; böylece hayvan doymuş hissederken daha az kalori alır. Normal mamanın miktarını rastgele azaltmak, vitamin ve mineral alımını da düşürebilir.

Kilo verme planını veteriner hekiminizle yapın. Hedef, haftada vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 1-2'si kadar yavaş bir kayıptır.
Kedileri hiçbir zaman aç bırakmayın: hızlı kilo kaybı kedilerde karaciğer yağlanmasına (hepatik lipidoz) yol açabilir.
Ödül mamaları dahil her şeyi günlük kaloriye katın ve mamayı tartıyla ölçün.

Hassas mide

Ara sıra yumuşak dışkı ya da kusma yaşayan hayvanlarda "hassas sindirim" etiketli, tek ve belli bir protein kaynağı (örneğin yalnız kuzu ya da yalnız balık) içeren mamalar denenebilir. Mama değişikliğini 10-14 güne yayın ve bir seferde tek bir şeyi değiştirin.

Kanlı ya da siyah dışkı, bir günden uzun süren kusma veya ishal, halsizlik ve iştahsızlık mama değişikliğiyle beklenecek durumlar değildir; veteriner hekime başvurun.
Gıda alerjisi şüphesinde teşhis, hekim gözetiminde en az 8 hafta süren eliminasyon diyetiyle konur. Bunun için hidrolize ya da hayvanın daha önce yemediği bir proteinden yapılmış veteriner diyet mamaları kullanılır.
"Tahılsız" ifadesi alerjiye uygun anlamına gelmez; kedi ve köpeklerde gıda alerjisi en çok hayvansal proteinlere karşı gelişir.

Böbrek hastalığı

Böbrek mamaları ("renal" veteriner diyetler) fosforu kısıtlar, proteini kontrollü tutar ve çoğunlukla omega-3 yağ asitleri içerir. Kronik böbrek hastalığı olan kedi ve köpeklerde ömrü ve yaşam kalitesini artırdıkları gösterilmiştir. Ancak bu mamalar yalnız kan ve idrar tahliliyle teşhis konduktan sonra, hastalığın evresine göre (IRIS evrelemesi) hekim önerisiyle verilir.

Sağlıklı ya da büyüme çağındaki hayvana böbrek maması vermeyin; protein kısıtlaması onlara zarar verir.
Su tüketimini artırmak böbrek hastalarında önemlidir: yaş mama, birden fazla su kabı ve akan su pınarları yardımcı olur.

Tüy yumağı

Tüy yumağı kontrol mamaları, yutulan tüylerin bağırsaktan geçmesine yardım eden daha yüksek oranda lif içerir. En etkili önlem ise düzenli taramadır; uzun tüylü kedilerde her gün, kısa tüylülerde haftada birkaç kez.

Sık tüy yumağı kusmak olağan sayılmaz. Kediniz haftada birden sık tüy yumağı kusuyorsa, öğürüp bir şey çıkaramıyorsa ya da iştahı ve dışkılaması azaldıysa veteriner hekime başvurun; bu belirtiler bağırsak hastalığına ya da tıkanmaya işaret edebilir.

Her mamada bakılacaklar

Tam yem mi, tamamlayıcı yem mi?

Türkiye'de ve Avrupa'da mama etiketinde mamanın türü yazar. Tam yem, tek başına verildiğinde günlük besin ihtiyacını karşılayan mamadır. Tamamlayıcı yem (ödül mamaları, bazı yaş mamalar, macunlar) tek başına yeterli değildir ve tam bir mamanın yanında verilir. Ana öğün için her zaman türüne ve yaşam evresine uygun bir tam yem seçin.

Etiketi okumak

Bileşim: İçerik çoğunlukla ağırlık sırasıyla yazılır; "et ve hayvansal yan ürünler" gibi grup adları da kullanılabilir. Avrupa'daki etiketleme kuralına göre adında bir içerik geçen mama ("tavuklu" gibi) o içerikten en az yüzde 4, "tavuk açısından zengin" yazan mama en az yüzde 14 içerir.
Analitik bileşenler: Ham protein, ham yağ, ham selüloz (lif), ham kül ve nem oranları. Bu oranlar mamanın kendi hâli için verilir.
Katkı maddeleri: Eklenen vitaminler (A, D3, E), iz elementler ve koruyucular kilogram başına yazılır.
Enerji: Metabolik enerji (kcal/kg ya da kcal/100 g). Miktar hesabı için gereklidir; yazmıyorsa üreticiye sorun.
Besleme önerisi: Kiloya göre günlük gram tablosu. Bir başlangıç noktasıdır; kısırlaştırılmış ve az hareketli hayvanlarda çoğunlukla fazla gelir.
Üretici ya da ithalatçı: Firma adı, adresi ve işletme onay ya da kayıt numarası; ayrıca parti numarası ve son tüketim tarihi.

Protein ve yağ: asgari değerler

Aşağıdaki değerler AAFCO besin profillerindeki asgari oranlardır ve kuru madde üzerinden verilir. Avrupa'da üretilen mamalar çoğunlukla FEDIAF kılavuzunu esas alır; FEDIAF değerleri enerji yoğunluğuna göre verilir ve bunlara yakındır. Bu oranlar alt sınırdır, hedef değildir.

Hayvan ve evre	Ham protein (en az)	Ham yağ (en az)
Köpek, büyüme (yavru)	%22,5	%8,5
Köpek, yetişkin	%18	%5,5
Kedi, büyüme (yavru)	%30	%9
Kedi, yetişkin	%26	%9

Ambalajdaki oranları karşılaştırmak için kuru maddeye çevirin: kuru maddede oran = ambalajdaki oran ÷ (100 − nem) × 100. Örneğin %9 protein ve %80 nem içeren yaş mamada protein kuru maddede 9 ÷ 20 × 100 = %45'tir. %32 protein ve %10 nem içeren kuru mamada ise 32 ÷ 90 × 100 ≈ %35,6'dır. Yani bu örnekte yaş mama, ilk bakışta göründüğünün aksine daha yüksek proteinlidir.

Yeni mamaya 7 günde geçiş

Mamayı bir anda değiştirmek kusma ve ishale yol açabilir. Yeni mamayı eskisine karıştırarak geçin:

Gün	Eski mama	Yeni mama
1-2	%75	%25
3-4	%50	%50
5-6	%25	%75
7	Yok	%100

Hassas mideli hayvanlarda her adımı birkaç gün uzatarak geçişi 10-14 güne yayın. Kediler yeni mamayı reddedebilir; kedinizi yemesi için aç bırakmayın, eski mamaya dönüp daha yavaş deneyin.

Seçtiğiniz mamadan günde kaç gram vereceğinizi mama miktarı hesaplayıcısıyla bulabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Pahalı mama daha mı iyidir?

Fiyat tek başına ölçü değildir. Önemli olan mamanın hayvanınızın yaşam evresine uygun "tam yem" olması ve onun kilosunu, tüyünü ve dışkısını iyi tutmasıdır. WSAVA, üreticiye beslenme uzmanı çalıştırıp çalıştırmadığını, besleme denemesi yapıp yapmadığını ve kalite kontrolünü nasıl yaptığını sormayı önerir.

Tahılsız mama daha sağlıklı mı?

Bunu gösteren bir kanıt yoktur; pişirilmiş tahıllar kedi ve köpekler için sindirilebilir bir enerji kaynağıdır. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 2018'den beri bazı tahılsız ve baklagil ağırlıklı mamalarla köpeklerdeki kalp kası hastalığı (DCM) arasında olası bir ilişkiyi araştırmaktadır. Tahılsız mamayı ancak veteriner hekiminizin önerdiği bir nedenle seçin.

Ev yemeği ya da çiğ beslenme uygun mu?

Evde hazırlanan tariflerin çoğu, veteriner beslenme uzmanınca hazırlanmadıysa vitamin ve mineral açısından eksik kalır. Çiğ et ile beslenmede Salmonella ve Listeria gibi bakteriler hem hayvana hem de evdeki insanlara bulaşabilir. Bu yöntemlerden birini düşünüyorsanız veteriner hekiminizle konuşun.

Kedime köpek maması verebilir miyim?

Sürekli olarak hayır. Kediler taurin, arakidonik asit ve hazır A vitamini gibi bazı besinleri yiyeceklerden almak zorundadır ve köpeklere göre daha fazla proteine ihtiyaç duyar. Köpek maması bunları kediye yetecek düzeyde içermeyebilir; uzun süreli taurin eksikliği kedilerde kalp ve göz hastalıklarına yol açar.

Yaş mama mı, kuru mama mı?

İkisi de tam yem olabilir. Yaş mama su alımını artırır; idrar yolu ve böbrek sorunlarında hekimler sıkça önerir. Kuru mama saklaması kolay ve daha ekonomiktir. İkisini birlikte veriyorsanız günlük kaloriyi ikisi arasında paylaştırın.