Önemli: Bu yazı genel bilgi verir, veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Belirti gösteren bir hayvanı evde ilaçla tedavi etmeye çalışmayın; insan ilaçları kedi ve köpekler için zehirli olabilir. Acil durumda en yakın nöbetçi veterinere başvurun.
Kedilerde hapşırık, burun akıntısı ve göz iltihabıyla seyreden üst solunum yolu enfeksiyonlarının büyük çoğunluğuna iki virüs yol açar: kedi herpes virüsü (FHV-1) ve kedi calici virüsü (FCV). Halk arasında "kedi gribi" de denir. Bazı bakteriler (Chlamydia felis, Bordetella, Mycoplasma) tabloya eşlik edebilir. Barınaklarda, kalabalık ortamlarda ve yavru kedilerde çok sık görülür.
Belirtiler
- Hapşırık; önce berrak, sonra sarı-yeşil koyulaşan burun akıntısı
- Gözlerde kızarıklık, şişlik, sulanma ve çapaklanma
- Ateş, halsizlik ve iştahsızlık. Burnu tıkanan kedi mamanın kokusunu alamadığı için yemeyi bırakabilir.
- Herpes virüsünde daha sık: gözün saydam tabakasında (kornea) yara, gözü kısma ve kapalı tutma
- Calici virüsünde daha sık: dilde ve ağızda yaralar, salya akması; yavrularda geçici topallık
Nasıl bulaşır?
Virüsler hasta kedinin göz, burun ve ağız salgılarıyla yayılır. Yakın temas, hapşırıkla saçılan damlacıklar, ortak mama kapları, eller ve kafesler bulaşmaya yol açar.
- Herpes virüsü iyileşmeden sonra vücuttan atılmaz, sinirlerde gizli kalır. Taşınma, yeni hayvan gelmesi, hastalık ya da ameliyat gibi stresli dönemlerde yeniden belirti verebilir ve virüs saçılabilir.
- Calici virüsünü bazı kediler belirti göstermeden uzun süre taşıyıp saçar.
Bu virüsler insanlara ve köpeklere bulaşmaz.
Teşhis
Tanı çoğunlukla belirtilere ve muayeneye göre konur. Gözde yara şüphesinde özel bir boya ile kornea incelenir. Ağır, uzun süren ya da çok kedili ortamda tekrarlayan vakalarda göz, burun ya da ağızdan alınan örnekle PCR testi yapılabilir.
Tedavi
Hafif vakaların çoğu destek bakımıyla 1-3 hafta içinde düzelir. Veteriner hekim gerektiğinde göz damlası, ağız yaraları için ağrı kesici, ikincil bakteri enfeksiyonu için antibiyotik ya da herpes virüsüne karşı antiviral ilaç önerebilir. Evde yapabilecekleriniz:
- Göz ve burun akıntısını ılık suyla nemlendirilmiş temiz bir bezle sık sık silin.
- Banyoda sıcak duş açıp kediyi birkaç dakika buharlı ortamda tutmak burnu açmaya yardım eder.
- Kokusu daha belirgin olsun diye yaş mamayı hafifçe ılıtın; kedinin yemesini ve su içmesini takip edin.
- Hasta kediyi diğer kedilerden ayırın, kaplarını ayrı tutun ve dokunduktan sonra ellerinizi yıkayın.
Kediye kendi başınıza insan grip ilacı ya da ağrı kesici vermeyin. Parasetamol kediler için çok küçük miktarda bile öldürücü olabilir.
Korunma ve aşı
- Karma aşı: Herpes ve calici aşıları kediler için temel aşılardandır. Aşı enfeksiyonu her zaman önlemez, ama hastalığın çok daha hafif geçmesini sağlar. Yavrular için tarihleri aşı takvimi hesaplayıcısıyla görebilirsiniz.
- Yeni kedi: Eve yeni gelen kediyi ilk günlerde ayrı bir odada tutun.
- Stres: Herpes taşıyıcısı kedilerde stresi azaltmak yeniden alevlenmeleri seyrekleştirir.
- Ortam: Çok kedili evlerde iyi havalandırma ve ortak kapların düzenli yıkanması bulaşmayı azaltır.
Ne zaman hemen veterinere gitmeli?
- Ağzı açık soluma ya da nefes almakta zorlanma
- Yetişkin kedinin 24 saatten, yavrunun 12 saatten uzun süre hiç yememesi ya da su içmemesi
- Gözü kapalı tutma, gözde bulanıklık ya da beyaz leke
- Yüksek ateş, belirgin halsizlik
- Yavru kedilerde belirtilerin hızla kötüleşmesi
